در حالی که این روزها مزارع خراسان جنوبی با پیش‌بینی برداشت ۲هزار تن گل‌محمدی به اوج شکوفایی رسیده‌ است، سود این ثروت معطر همچنان زیر سایه خام‌فروشی گم می‌شود؛ گره کوری که باز کردن آن تنها با ایجاد ارزش افزوده از طریق صنایع تبدیلی میسر است.
در استانی که با نام محصولات راهبردی همچون زعفران، زرشک و عناب شناخته می‌شود، خشکسالی‌های مداوم و افت تراز سفره‌های زیرزمینی، کشاورزان را به سمت یافتن جایگزین‌های مقاوم و کم‌آب‌بر سوق داده است. گل محمدی اگرچه هنوز در سایه‌  محصولات نامدار خراسان جنوبی قرار دارد، اما در سال‌های گذشته به عنوان یک پیشران نوظهور در اصلاح الگوی کشت، جای پای خود را در ۴۲۶هکتار از اراضی استان باز کرده است.
پیش‌بینی برداشت ۲هزار تن گل تازه در سال جاری، نویدبخش رشد ۱۵درصدی تولید است، اما سایه سنگین هزینه‌ها و توقف در ایستگاه فرآوری سنتی، شیرینی این جهش تولید را در کام کشاورزان تلخ کرده است .
سایه سنگین هزینه‌های کارگری
یکی از تولیدکنندگان گل محمدی
در بیرجند، در گفتگو با ایرنا به تشریح  وضعیت تولید و چالش‌های این حوزه پرداخت و با اشاره به وسعت مزارع زیر کشت این محصول گفت: اکنون ۶.۵هکتار سطح زیر کشت گل محمدی داریم که امسال ۱۸.۵تن گل تازه از این اراضی برداشت کردیم و میانگین فروش کیلویی ۱۳۰تا ۱۴۰هزار تومان است.
محمد بنی‌اسدی با مقایسه وضعیت تولید امسال نسبت به سنوات قبل تصریح کرد: میزان تولید گل محمدی در سال جاری نسبت به پارسال ۳۰درصد افزایش داشته است، اما بخش عمده‌ای از گل‌های تولیدی برای فرآوری به نزدیک‌ترین نقاطی که این امکان را دارند، از جمله شهرستان طبس و قاین ارسال می‌شود و همچنین بخشی از محصول را برای مشتریانی در کاشان و تربت ارسال می‌کنیم.
این تولیدکننده گل محمدی درباره عمده‌ترین مشکلات کشاورزان این حوزه تاکید کرد: یکی از چالش‌های اصلی و اساسی، نبود یک شرکت واحد و بزرگ فرآوری گل محمدی در بیرجند است که این خلاء سبب می‌شود که محصول به صورت خام خارج شود.
وی از فشار مضاعف هزینه‌های جانبی بر بدنه تولید گلایه کرد و افزود: افزایش بی‌رویه دستمزدها باعث شده است  تا سهم هزینه‌های برداشت به تنهایی یک‌چهارم بهای محصول را به خود اختصاص دهد؛ موضوعی که سودآوری مزارع را با چالشی جدی مواجه کرده است.
عطش نقدینگی در واحدهای فرآوری  گل‌محمدی
اما چالش‌های گل‌محمدی در خراسان جنوبی، فقط به دستمزد کارگر و سختی‌های برداشت در مزرعه ختم نمی‌شود؛ چراکه فرآوری این محصول نیز به عنوان حلقه مکمل تولید، در پیچ و خم مشکلات زیرساختی و هزینه‌های جانبی گرفتار شده است.
مدیر یک واحد فرآوری گیاهان دارویی در خراسان جنوبی هم با اشاره به فصل برداشت گل محمدی، از استحصال ۵۰تن گلاب در این واحد خبر داد و ضمن انتقاد از بروکراسی اداری گفت: فرآوری گل محمدی در این واحد از ۱۵روز گذشته آغاز شده است و روزانه به‌طور متوسط ۴۰۰تا ۵۰۰کیلوگرم گل تازه از مناطق مختلف خراسان رضوی و جنوبی همچون گناباد، کاخک، تربت‌جام، خوسف و مزارع شرکت سهامی زراعی نیمبلوک خریداری و وارد چرخه گلاب گیری می‌شود.
محمدرضا عقیلی به افزایش ۱۰۰ درصدی هزینه‌های تولید اشاره کرد و گفت: اکنون قیمت خرید هر کیلوگرم گل ۱۵۰هزار تومان است و به همین نسبت قیمت فروش گلاب نیز نسبت به سال گذشته ۲برابر شده و به لیتری ۲۰۰هزار تومان رسیده است.
عقیلی یکی از چالش‌ها را در حوزه ملزومات پتروشیمی دانست و افزود: قیمت ظروف پلیمر بسته‌بندی از ۷ هزار تومان به ۲۲هزار تومان جهش یافته است که این بی‌ثباتی بازار، برنامه‌ریزی برای فروش را با دشواری جدی مواجه می‌کند.